Geelwortel (Kurkuma of Kunjit) in je dieet


Diverse wetenschappelijke studies lijken aan te tonen dat het regelmatig consumeren van geelwortel (kurkuma of kunjit) een positief effect kan hebben op het ontstaan van kanker.

De opname van geelwortel in het menselijk lichaam is helaas erg laag. Wanneer we het in onze maaltijden verwerken, nemen we er dus maar een zeer beperkt deel van op. Dat komt omdat een groot deel al wordt afgebroken en daarom onwerkzaam gemaakt in de darm, maar ook omdat de opname door de darmcellen zeer beperkt is. Tenslotte blijkt ook de lever een groot deel van de opgenomen stoffen af te breken.
De vraag is dus: hoeveel geelwortel moet je dagelijks binnen zien te krijgen om toch voordeel te hebben van de werkzame stoffen in de geelwortel. Op mensen zijn echter nog geen betrouwbare onderzoeken verricht, maar uit dierproeven blijkt dat – omgerekend naar de mens – wij ongeveer 6 tot 10 gram geelwortel per dag zouden moeten consumeren. Dat is behoorlijk wat kurkuma en dat betekent dat je al snel wordt verleid om even naar de supermarkt te gaan om een potje met capsules te komen. Die oplossing is echter niet alleen een stuk duurder, maar uit onderzoek blijkt ook nog eens dat het minder werkzaam is dan de geelwortel in zijn 'natuurlijke toestand'.

Een experiment dat recent werd uitgevoerd door de University College (London) in opdracht van het Engelse televisieprogramma 'Trust me, I'm a doctor' werd geelwortel onderzocht. De vrijwilligers, die capsules met geelwortel slikten, vertoonden geen enkele verbetering of verhoging van de capaciteit van het lichaam om kanker te bestrijden. Zij, die iedere dag een theelepel geelwortel innamen – door het door de yoghurt te roeren of in warme melk op te lossen – zagen een kankerbestrijdend gen een stuk actiever worden.

Geelwortel (Kurkuma of Koenjit) en Nierschade

Nierschade is een ernstige complicatie die vaak optreedt bij patiënten met diabetes type 2. Een hoge glucosespiegel (hyperglycemie) is vaak de oorzaak van diverse complicaties bij diabetes, waaronder oxidatieve stress dat verantwoordelijk is voor activatie van ontstekingsprocessen. Het lichaam kan in normale omstandigheden die oxidatieve stress aanpakken middels een eiwit met de naam Nrf2 (Nuclear factor erythroid-derived 2-like 2) dat de expressie van antioxiderende eiwitten reguleert. Bij diabitici is dat eiwit defect geraakt.
Bij diabetes type 2 leiden deze ontstekingsprocessen en oxidatieve stress tot schade aan het weefsel en de functie van de nieren. Het voorkomen is daarom een goede manier om complicaties als nierschade bij diabetes type 2 af te remmen.

Proteïnurie - het lekken van eiwitten in de urine - is een belangrijke marker die schade aan de nieren aangeeft. Bij een onderzoek slikten patiënten met diabetes type 2 twee weken lang 500 mg curcumine per dag[1]. Het bleek dat de gemiddelde waarde van eiwitten in de urine drastisch met ongeveer 70% daalden. Verder bleek dat de daling het grootst was bij patiënten met de ergste nierschade.
Ook was het herstel van het Nrf2 antioxidanten systeem toegenomen bij alle patiënten. Markers voor ontstekingsprocessen waren verminderd met ongeveer 25% na de periode waarin de curcumine werd ingenomen.

Na analyse van de bacteriesoorten in de darmflora constateerden de onderzoekers dat het aantal bacteriën, die een belangrijke rol spelen voor het behoud van een gezonde darmflora en darmbarrière, waren toegenomen na het gebruik van curcumine.

Met dit onderzoek lijkt te zijn aangetoond dat curcumine, het werkzame ingrediënt van Geelwortel (Kurkuma of Koenjit), nierschade als gevolg van diabetes type 2 al op korte termijn kan verminderen.

[1] Yang et al: Curcumin attenuates urinary excretion of albumin in type II diabetic patients with enhancing nuclear factor erythriod-derived 2-like 2 (Nrf2) system and repressing inflammatory signaling efficacies in Experimental and Clinical Endocrinology and Diabetes – 2015

Geelwortel (Kurkuma of Koenjit) en Angst

Van curcumine, de werkzame stof uit de geelwortel, werd al langer gedacht dat het een mogelijk effect had op gevoelens van depressiviteit. Zie hier. Recent is er onderzoek gepubliceerd over de mogelijke effecten van curcumine op (het ontstaan van) angststoornissen[1].

Eerder onderzoek had al uitgewezen dat een bepaald eiwit (Arc/Arg3.1) betrokken is bij het vastleggen van herinneringen en angsten in de hersenen[2]. Een voorbeeld van een angststoornis is een Post-Traumatische Stress Stoornis (PTSS).
Het onderzoek toonde aan dat een dieet, dat verrijkt was met 1.5% curcumine, voorkwam dat de expressie van de eiwitten Arc/Arg3.1 en Egr-1 het vastleggen van de angstgedachten tegengaat, terwijl ook de problemen met het lange termijngeheugen aanzienlijk verminderden. Ook zag men dat de consolidatie van de angsten onder invloed van het dieet op duurzame wijze verhinderd werd.

De onderzoekers menen dat een dieet, verrijkt met curcumine, wellicht gebruikt kan worden bij de behandeling van Post-Traumatische Stressstoornissen.

Een tweede onderzoek leek ook al eerder in die richting te wijzen[3]. Omdat van curcumine bekend is dat het de niveaus van de neurotransmitter serotonine in verschillende delen van de hersenen kan verhogen, dachten onderzoekers dat ook deze route misschien kon bijdragen bij de behandeling van PTSS. Inderdaad bleken proefpersonen nadien positiever in het leven te staan. Bovendien bleek de curcumine ook een effect te hebben op cortisolniveaus. Cortisol is een stresshormoon, dat betrokken is bij het ontstaan en beloop van een depressie en dat bij mensen met PTSS ontregeld is.

De nuttigste tip die je uit dit verhaal kunt destilleren is dat iedereen blij wordt als je een heerlijke oosterse maaltijd op tafel zet.

[1] Monsey et al: A Diet Enriched With Curcumin Impairs Newly Acquired and Reactivated Fear Memories in Neuropsychopharmacology – 2014
[2] Maddox et al: The Activity-Regulated Cytoskeletal-Associated Protein (Arc/Arg3.1) Is Required for Reconsolidation of a Pavlovian Fear Memory in Journal of Neuroscience – 2011
[3] Jithendra et al: Restoration of Hypothalamic-Pituitary-Adrenal Axis Function in Rescue of Posttraumatic Stress Disorder in Curcumin-Treated Rats in Biomedicine International – 2011

Geelwortel (Kurkuma of Koenjit) en Spierpijn

Een extract van geelwortel (Kurkuma of Koenjit) kan de spierpijn verminderen die na het sporten kan ontstaan, zo lijkt een goed opgezet Italiaans onderzoek aan te tonen. Deze spierpijn is het gevolg van oxidatieve stress en ontstekingen.

Bij het kleine onderzoek werden een twintigtal mannen in twee groepen verdeeld. De ene groep kreeg een pil met daarin een extract van geelwortel, terwijl de controlegroep een pil met een placebo kreeg aangereikt.
Delayed onset muscle soreness (DOMS) ofwel spierpijn die na een tijdje komt opzetten werd bij alle deelnemende mannen opgewekt door ze een inspannende heuvelloop te laten deelnemen. De supplementatie van de pillen geschiedde twee dagen voor de heuvelloop tot een dag er na.

De mannen, die de pillen hadden geslikt waarin de geelwortel was verwerkt, rapporteerden minder spierpijn dan de mannen die het moesten stellen met de placebo.

De onderzoekers concludeerden dat geelwortel (kurkuma of geelwortel) een mogelijk effect heeft om die delayed onset muscle soreness (DOMS) te verminderen of te voorkomen[1]. Die onderzoekers waren wel zo eerlijk dat ze verder onderzoek aanbevelen om te bekijken welk mechanisme hier aan het werk is.

Drobnic et al: Reduction of delayed onset muscle soreness by a novel curcumin delivery system (Meriva©): a randomized, placebo-controlled trial in Journal of the International Society of Sports - 2014

Geelwortel (Kurkuma of Koenjit) en een beter geheugen

Ouder worden is een proces, waarbij de geestelijke functies soms langzaam achteruit kunnen gaan. Het gaat soms ongemerkt, maar het kan zeker een begin zijn van neurologische problemen als dementie of de Ziekte van Alzheimer.

Onderzoekers[1] hebben eens gekeken of de Geelwortel (Kurkuma of Koenjit) een positief effect kon hebben op de werking van het brein. Ze gebruikten daarvoor laboratoriummuizen, waarvan de hersenen kustmatig werden verouderd door de toediening van D-galactose, een eenvoudige suiker. Wanneer muizen of ratten chronisch worden blootgesteld D-galactose veroorzaakt dat een versnelling van het verouderingsproces.
Daarna kreeg een deel van de muizen Geelwortel (Kurkuma of Koenjit) door hun voedsel gemengd. Het andere deel kreeg niets door het voedsel gemengd (de placebo).

De muizen werden daarna door een doolhof gestuurd om te kijken welke muizen de minste schade in de hersenen hadden opgelopen. Het bleek dat de muizen, die met Geelwortel (Kurkuma of Koenjit) ‘behandeld’ waren, veel sneller hen weg door het doolhof kunnen vinden dan de muizen uit de placebogroep.

De resultaten lijken aan te tonen dat Geelwortel (Kurkuma of Koenjit) de door D-galactose veroorzaakte cognitieve achteruitgang verminderde. Al eerder was aangetoond[2] dat de geelwortel de hersenen zal beschermen tegen de negatieve effecten van alcohol.

Het toont eens te meer aan dat we meer van deze specerij in ons dagelijks eetpatroon zouden moeten opnemen.

[1] Nam et al: Effects of Curcumin (Curcuma longa) on Learning and Spatial Memory as Well as Cell Proliferation and Neuroblast Differentiation in Adult and Aged Mice by Upregulating Brain-Derived Neurotrophic Factor and CREB Signaling in Journal of Medicinal Food - 2014
[2] Rajakrishnan et al: Neuroprotective role of curcumin from curcuma longa on ethanol-induced brain damage in Phytotherapy Research - 1999

Geelwortel (Kurkuma of Koenjit) en het gebit

Op internet circuleren wat anekdotische verhalen over de geelwortel (kurkuma of koenjit) en witte tanden. Het poetsen van je tanden met geelwortelpoeder zou zorgen voor een effect dat vergelijkbaar is met het bleken van je gebit. Men zegt dat het werkt, maar waarschuwt direct voor een gele gootsteen, die nauwelijks schoon te krijgen is. Het advies is daarom om je tanden maar onder de douche te poetsen.

In de wetenschappelijke literatuur wordt het gebruik van de geelwortel en witte tanden echter niet vermeld. Wél vermeld[1] zijn toepassingen waarbij gebruik wordt gemaakt van de bestaande en bekende voordelen van deze wortel. Spoelen met een thee van geelwortel kan helpen om tandvleesproblemen tegen te gaan als gevolg van het antibacteriële, ontstekingsremmende en pijnstillende effect.
Ook is het een perfect middeltje om plaque zichtbaar te maken. Gewoonlijk gebruikt de tandarts een kleurstof waardoor de tandplak rood kleurt, maar door gebruik te maken van het pigment van de geelwortel zal de aanwezige plaque geel kleuren[2].

[1] Nagpal et al: Role of curcumin in systemic and oral health: An overview in Journal of Natural Science, Biology and Medicine - 2013
[2] Chaturvedi: Uses of turmeric in dentistry: an update in Indian Journal of Dental Research - 2009

Geelwortel (Kurkuma of Koenjit) en de productie van melkzuur

Melkzuur wordt in de meeste gevallen geproduceerd uit suiker en de grootste producent ter wereld is gevestigd in Nederland: Purac, een dochteronderneming van Corbion, voorheen beter bekend als CSM. In vroeger tijden werd melkzuur via een chemisch proces aangemaakt, maar tegenwoordig heeft men bacteriën zodanig ingepast in het proces dat Corbion zichzelf met recht ‘pure by nature’ durft te noemen.

Melkzuur wordt als grondstof gebruikt voor allerlei nuttige producten, voornamelijk bestemd om de houdbaarheid van bederfelijke waar te verlengen, het toevoegen van vitamines en mineralen aan producten en zelfs als basis voor bioplastics.
Bij de productie van geelwortel (Kurkuma of Koenjit) ontstaat nogal wat afval dat Koreaanse onderzoekers gemakshalve maar biomassa hebben genoemd omdat zoiets wat vriendelijker klinkt. Normaal werd dat afval verbrand of gestort op vuilnisbelten, maar nu blijkt uit onderzoek[1] dat deze biomassa ook heel goed kan worden ingezet als grondstof voor de productie van melkzuur.

Het bleek dat men een simpel en efficiënt proces kon bedenken om melkzuurbacteriën (Lactobacillus coryniformis en Lactobacillus paracasei) aan het werk te zetten. Dat betekent dus dat er in de toekomst minder afval zal overblijven en nuttige producten kunnen worden geproduceerd.

Dus Corbion: ik zou die kans aangrijpen om in de gebieden, waar de geelwortel (kurkuma of koenjit) uitbundig groeit, een productielocatie te starten.

[1] Nguyen et al: Production of l- and d-lactic acid from waste Curcuma longa biomass through simultaneous saccharification and cofermentation in Bioresource Technology - 2013

Canadese geelwortel

Om maar direct met de deur in huis te vallen: nee, de Canadese geelwortel (Hydrastis canadensis) is geen familie van de geelwortel (kurkuma of koenjit). Deze plant behoort tot dezelfde familie als waartoe de boterbloemen behoren, de ranonkelfamilie (Ranunculaceae). De Canadese geelwortel is inheems in zuidoostelijke delen van Canada en aangrenzende noordoostelijke delen van de Verenigde Staten. In zijn thuislanden staat hij bekend als goldenseal (‘gouden zegel’) of orangeroot (‘oranjewortel’).
[Image: Hagerty Ryan]
Het is volstrekt onduidelijk waarom deze plant in ons land de naam Canadese geelwortel heeft gekregen, want hij heeft immers een oranje wortel en er bestaat in Amerika al een plant met de naam yellowroot (Xanthorhiza simplicissima), maar dat is een hele andere plant in diezelfde ranonkelfamilie (Ranunculaceae).

Van de geelwortel (kurkuma of koenjit) zijn, zoals bekend, een behoorlijk aantal gezondheidsvoordelen wetenschappelijk aangetoond. Van de Canadese geelwortel wordt gezegd[1] dat hij door de Cherokee Indianen tegen indigestie, gebrek aan eetlust, ontstekingen en zelfs tegen kanker wordt gebruikt en de Iroquois dronken de aftreksels tegen kinkhoest, leverstoornissen, malaria en hartkwalen of gebruikten de aftreksels om mee te wassen bij huidziektes, oogontstekingen en slecht helende wonden. Daarom stoppen op geld beluste ondernemers het spul in een capsule in de hoop dat veel consumenten lichtgelovig zijn.

Omdat uiteraard niet iedere wilde claim op waarheid kan berusten heeft de wetenschap de Canadese geelwortel maar eens onder handen genomen en wat blijkt: er is op dit moment onvoldoende bewijs om vast te stellen of de Canadese geelwortel werkzaam is bij welke aandoening dan ook.

Het tegendeel blijkt zelfs het geval te zijn. Langdurige inname van wortelpoeder van Canadese geelwortel lijdt bij ratten en muizen tot een toename van levertumoren[2]. Die giftigheid is vooral het gevolg van de aanwezigheid van berberine, een alkaloïde.

Zelf zou ik met een grote boog om potjes met Canadese geelwortel heenlopen en snel een heerlijke maaltijd met geelwortel (kurkuma of koenjit) gaan klaarmaken. Da’s goedkoper, smakelijker en nog een stuk gezonder ook.

[1] A. Vogel Plantenencyclopedie. Zie hier.
[2] Dunnick et al: Investigating the potential for toxicity from long-term use of the herbal products, goldenseal and milk thistle in Toxicology Pathology- 2011

Geelwortel (Kurkuma of Koenjit) en de hoop op een langer leven

Voorlopig onderzoek[1] lijkt aan te tonen dat de werkzame stoffen van geelwortel (kurkuma of koenjit), de curcuminoïden mogelijk de levensduur van mensen kan verlengen. Tenminste, als we de resultaten van een onderzoek op fruitvliegjes of bananenvliegjes (Drosophila melanogaster) mogen extrapoleren naar de mens. De fruitvliegjes werden op een dieet gezet waarin veel curcuminoïden waren opgenomen.
Uit dat onderzoek bleek dat die fruitvliegjes wel 20 procent langer leefden dan normaal, terwijl ze ook nog eens beter bleven bewegen en er minder tumoren optraden. Natuurlijk werden van de geelwortel al eeuwenlang positieve effecten op de gezondheid gemeld en de onderzoekers wijzen gemakshalve maar naar het anti-oxidatieve effect van de geelwortel om het langere leven van de fruitvlieg te verklaren, maar zo eenvoudig zal het uiteindelijk wel niet blijken te zijn. De natuur is uiteindelijk altijd veel complexer dan we ons kunnen voorstellen.

De onderzoekers waren hoopvol dat het effect ook bij de mens zou kunnen optreden omdat fruitvliegjes en mensen toch vele genen gemeen hebben. Juist dat is de reden dat die fruitvliegjes voor wetenschappelijk onderzoek ingezet worden.

Fruitvliegonderzoek is daarom beslist geen flutonderzoek.

[1] Lee et al: Curcumin extends life span, improves health span, and modulates the expression of age-associated aging genes in Drosophila melanogaster in Rejuvenation Research - 2010

Geelwortel (Kurkuma of Koenjit): Een kleine geschiedenis

Men denkt dat geelwortel (Curcuma longa) ooit min of meer per ongeluk is ontstaan als een hybride tussen de wilde geelwortel (Curcuma aromatica), inheems in India, Sri Lanka en oostelijke hellingen van de Himalaya's, en enkele andere zeer nauw verwante soorten. Het is een steriele plant and produceert daardoor geen zaad. De enige manier van vermeerdering is dus via verspreiding van de wortels.

Geelwortel (Kurkuma of Koenjit) wordt al genoemd in de werken van de Venetiaanse ontdekkingsreiziger Marco Polo (1254-1324), die met deze specerij in aanraking kwam tijdens zijn reizen door India en China rond 1290 nCr. Al verkreeg hij de roem als de man, die geelwortel naar het westen bracht, waren het in werkelijkheid Arabische handelaren die al in de dertiende eeuw deze specerij naar Europa vervoerden.
[De Molukken op een oude kaart]
Daarna deed de Portugese zeevaarder Vasco da Gama (1460-1524) gedurende de vijftiende eeuw tijdens zijn vele zeereizen het Indiase subcontinent een aantal keren aan en bracht geelwortel (kurkuma of koenjit) en vele andere specerijen direct van de Oost naar de West, de Arabische tussenhandelaren buitenspel zettend.

Het was pas tijdens de heerschappij van de handelsondernemingen de Vereenigde Oostindische Compagnie uit Nederland en de East India Company uit Groot-Brittannië dat vele soorten specerijen in behoorlijke hoeveelheden in West-Europese landen aangevoerd werden. Toen gingen ook de prijzen van deze goederen zover naar beneden dat veel meer mensen er van konden genieten.

Een prachtig boek dat je een indruk geeft van de ontberingen, die de bemanningen van deze Oostindië-vaarders moest ondergaan, is 'Reimer' van Jacqueline Zirkzee. Zie aan de rechterzijde van deze site voor meer informatie.
['Reimer' van Jacqueline Zirkzee]

Geelwortel (Kurkuma of Koenjit) en Alcoholproblemen

Het overmatig gebruik van alcohol kan leiden tot problemen op de korte termijn en op de lange termijn. Voorbeelden van de eerste categorie zijn dronkenschap en een kater. Voorbeelden van de tweede zijn verslavingsverschijnelen en potentieel fatale leverproblemen.
[Foto: Boehringer-Ingelheim]
De geelwortel (kurkuma of koenjit) werd in de landen waar de plant groeit traditioneel veel gebruikt om maag- en darmstoornissen te behandelen. De werkzame stoffen zouden de spijsvertering kunnen bevorderen. In het huidige Japan wordt de geelwortel (kurkuma of koenjit) ingezet om verlies van eetlust en misselijkheid als gevolg van het gebruik van alcohol te behandelen. Van een land dat hoogwaardige medische zorg verleent mag ook verwacht worden dat een behandeling daadwerkelijk effect heeft. Daarom heeft men maar eens onderzocht of de werkzame stoffen in de geelwortel (kurkuma of koenjit) echt helpen bij overdadig alcohol gebruik.

Voor de zekerheid werd het onderzoek[1] verricht op laboratoriummuizen; zij kregen alcohol toegediend en men onderzocht de effecten van alcohol met en zonder geelwortel (kurkuma of koenjit). Het bleek dat het extract met geelwortel (kurkuma of koenjit) de effecten van alcohol duidelijk verminderde. Het verbeterde ook duidelijk de werking van de lever. Tevens probeerde men vast te stellen welke stofje precies dat effect had en het bleek mogelijk om vast te stellen dat het curcumenone betrof.

De conclusie van de onderzoekers was dat het totale effect van geelwortel (kurkuma of koenjit) vermoedelijk toegeschreven kon worden aan een verhoogd niveau van alcoholafbrekende enzymen in de lever.

Zoals gezegd kan chronisch alcoholmisbruik leiden tot ernstige leverproblemen. Onderzoekers[2] hebben eens gekeken naar de eventuele beschermende werking van de geelwortel (kurkuma of koenjit) bij zogenaamde alcoholic liver diseases (ALD’s) en het lijkt dat ook hier de werkzame stoffen van deze specerij een meervoudige beschermende werking hebben. Deze werkzame stoffen lijken op een positieve manier betrokken te zijn bij de oxidatieve stress, ontstekingen en vetmetabolisme in de lever.

[1]  Kimura et al: Effects of the extracts and an active compound curcumenone isolated from Curcuma zedoaria rhizomes on alcohol-induced drunkenness in mice in Fitoterapia - 2012
[2]  Herbal medicines for the prevention of alcoholic liver disease: a review in Journal of Ethnopharmacology - 2012

Geelwortel (Kurkuma of Koenjit) en Schistosomiasis

Schistosomiasis is een ziektebeeld dat veroorzaakt wordt door een kleine familie van parasitaire wormen: Schistosoma mansoni, Schistosoma haematobium, Schistosoma japonicum, Schistosoma intercalatum en Schistosoma mekongi. Schistosomiasis is een ziekte van de tropen waaraan wereldwijd meer dan 200 miljoen mensen lijden.

De parasieten, die schistosomiasis veroorzaken, leven in bepaalde zoetwaterslakjes. Die trematoden (platwormen) verlaten de vector (gastheer) en zwemmen in het water. De besmetting van de mens vindt al plaats wanneer de onbeschermde huid in contact komt met het water.
Wanneer de ziekte onbehandeld blijft kunnen de parasitaire wormen zich langzaam een weg door het lichaam vreten. In de acute besmettingsfase ontstaan na een maand of twee koorts, rillingen, hoest, spierpijn en een algeheel gevoel van malaise. In de daarop volgende chronische fase raken de longen, lever, milt, blaas en darm aangetast.

De diagnose is vaak lastig te stellen door de vage klachten. Er bestaat een doeltreffend geneesmiddel, praziquantel, maar het grootste probleem is dat de wormen tegen dat middel resistent raken.

Dus is het van het grootste belang dat er middelen gevonden worden die die vervelende lastpakken toch te lijf kan gaan. Het blijkt uit wetenschappelijk onderzoek[1] dat curcumine, de werkzame stof van de geelwortel (kurkuma of koenjit) een bijzonder effect heeft op die wormen. Terwijl praziquantel de wormen aanpakt, pakt de curcumine de eitjes aan. Geen eitjes betekent uiteindelijk geen wormen. In tegenstelling tot praziquantel heeft het gebruik[2] van curcumine ook nog eens een beschermend effect op de lever.
Hoewel het nog een hele tijd kan duren voordat er een op geelwortel (kurkuma of koenjit) gebaseerd geneesmiddel tegen schistosomiasis op de markt zal komen, is het toch een hoopvol teken dat we met behulp van de natuur kunnen terugvechten.

El-Ansary et al: Antischistosomal and liver protective effects of Curcuma longa extract in Schistosoma mansoni infected mice in Indian Journal of Experimental Biology - 2007
Allam: Immunomodulatory effects of curcumin treatment on murine schistosomiasis mansoni in Immonobiology -2009.

Geelwortel (Kurkuma of Koenjit) en Insulinerespons

Van curcumine, de werkzame stof van de geelwortel (kurkuma of koenjit) was al bekend dat het past in een dieet om gewichtsverlies te bereiken. Het zou bovendien cholesterolverlagend zijn en werkzaam zijn bij diabetes doordat het de lipiden in serum of plasma, alsmede glucosespiegels kon verlagen.

Uit een recente studie[1] blijkt dat een poeder van geelwortel (kurkuma of koenjit) ook de afgifte van insuline stimuleert. Dit zou gunstige effecten kunnen hebben bij mensen met diabetes type 2.

Zweedse onderzoekers deden een voorstudie bij veertien gezonde mannen en vrouwen. Ze kregen een glucosedrank, die bestaat uit glucose (suiker). Het opdrinken van dit drankje was nodig om het effect van de curcumine naderhand goed te kunnen meten. Samen met de glucosedrank slikten de proefpersonen kurkumacapsules of een placebo. De dosering geelwortel (kurkuma of koenjit) was zes gram. Kurkumapoeder bevat tussen de twee en acht procent curcumine. De dosering curcumine was dus tussen de 120 en 480 mg.

Na een week werd de proef herhaald en kregen de deelnemers die de eerste keer de kurkumacapsules kregen deze keer de placebocapsules en vice versa.

De deelnemers, die de kurkumacapsules slikten, hadden 30 en 60 minuten na de glucosedrank een significant hogere insulineproductie. Na 120 minuten waren de insulinewaarden nog steeds hoger dan die van de placebo.

De conclusie van de onderzoekers was de geelwortel (kurkuma of koenjit) de insulineniveaus na een maaltijd kan verhogen. Dat is goed nieuws voor mensen met diabetes want die verstoorde insulinerespons is eigenlijk het grote probleem bij die aandoening.

[1]  Wickenberg et al: Effects of Curcuma longa (turmeric) on postprandial plasma glucose and insulin in healthy subjects in Nutrition Journal - 2010

Geelwortel (Kurkuma of Koenjit) en Borstkanker

Zoals bekend is curcumine de werkzame stof in de geelwortel (kurkuma of koenjit). Al eeuwenlang wordt de wortel in Aziatische gerechten verwerkt en in de inheemse geneeskunde worden aan de deze wortel soms opzienbarende geneeskrachtige effecten toegeschreven.

Van curcumine is bekend dat het een sterke antioxiderende en ontstekingsremmende werking heeft. Ook wordt in verschillende landen, waaronder Nederland, driftig onderzoek gedaan naar de mogelijke toepassing van curcumine bij de behandeling van verschillende soorten kanker.

Het AMC, het Academisch Medisch Centrum van de Universiteit van Amsterdam, startte in 2010 een tweetal onderzoeken (zie pdf-document hier) naar de werkzaamheid van curcumine bij behandelingen tegen kanker.
Wetenschappers [1] hebben ook eens gekeken hoe borstkankercellen reageren op curcumine. Agressieve borstkankercellen werden 24 uur lang op een kweek met curcumine gezet en nadien bleek dat het merendeel van die cellen niet zoveel zin meer had om te groeien. Deze uitkomsten gaven de onderzoekers aanleiding om te veronderstellen dat curcumine wel eens een geweldige kandidaat kon zijn bij de preventie en behandeling van borstkanker.

Het werkingsprincipe van de curcumine is ook onderwerp van onderzoek. Hoe kan het zijn dat een goedkoop alternatief in de verre toekomst misschien die vreselijke chemokuren en bestralingen zou kunnen vervangen? Het idee [2] is dat de curcumine al in staat is om in te grijpen op het allereerste moment dat het in de cellen mis gaat.

Reken er voorlopig nog maar niet op dat de curcumine wordt ingezet bij de preventie of behandeling van borstkanker. Dát kan nog vele jaren duren, maar het geeft wel hoop voor de toekomst.

[1] Cine et al: Effects of curcumin on global gene expression profiles in the highly invasive human breast carcinoma cell line MDA-MB 231: A gene network-based microarray analysis in Experimental and Therapeutic Medicine - 2013 
[2] Huang et al: Curcumin inhibits LPS-induced EMT through downregulation of NF-κB-Snail signaling in breast cancer cells in Oncology Reports - 2013

Geelwortel (Kurkuma of Koenjit) en het Metabool Syndroom

Overgewicht is in de westerse wereld een groeiend probleem met ernstige gevolgen voor de volksgezondheid. Overgewicht kan uiteindelijk leiden tot een serie chronische aandoeningen, die men tegenwoordig met de naam Metabool Syndroom aanduidt.

Hoewel de precieze oorzaken van het Metabool Syndroom nog onduidelijk zijn, wordt gedacht dat overgewicht en een voortdurend te hoge suikerconsumptie de kans op insulineresistentie wordt vergroot. Mede daardoor kan een scala aan aandoeningen ontstaan.
Het Metabool Syndroom wordt gezien als een chronische stofwisselingsstoornis met als belangrijkste symtomen[1]: insulineresistentie, glucose-intolerantie, hyperinsulinemie, hoge bloeddruk, dyslipidemie (stoornissen in de vetstofwisseling) en stoornissen in de bloedstolling. Het Metabool Syndroom levert daardoor een verhoogde kans op hart- en vaatziekten op en wordt tevens in verband gebracht met diabetes type 2.

Van curcumine, de werkzame stof van geelwortel (Kurkuma of Koenjit) is al langer bekend dat het een effect heeft bij het voorkomen van kanker, dat het ontstekingsremmend is, dat het cholesterolverlagend is, dat het een anti-oxidant is, dat het werkzaam is bij diabetes en dat het je hart beschermt tegen hartaanvallen.

Ondertussen worden de eerste onderzoeken[2] voorgesteld om te kijken of geelwortel (Kurkuma of Koenjit) een rol kan spelen bij het voorkomen of de behandeling van het Metabool Syndroom.

[1] Reaven: Characteristics of Metabolic Syndrome X in Endicronoly and Metabolism - 2000
[2] Sahebkar: Why it is necessary to translate curcumin into clinical practice for the prevention and treatment of metabolic syndrome? in BioFactors - 2012

Geelwortel (Kurkuma of Koenjit) als kleurstof

De geelwortel (kurkuma of koenjit) geeft al eeuwenlang kleur aan oosterse etenswaren als kerrie en aan gele rijst (nasi koening). Geen wonder dat de moderne voedingsmiddelenindustrie met een begerig oog is gaan kijken naar de geelwortel (kurkuma of koenjit) als voedingsingrediënt en dat is ondertussen een behoorlijk succes gebleken.

De Europese Gemeenschap heeft deze kleurstof als zeer veilig bevonden, waardoor men nu de aanduiding E100 op een etiket kan aantreffen. Voor gebruik in cosmetica is de kleurstof goedgekeurd onder het nummer CI 75300.

Behalve een mooie goudgele kleur wordt geelwortel (kurkuma of koenjit) ook aan levensmiddelen toegevoegd om deze tegen de schadelijke invloeden van zonlicht te beschermen. Ook in ons zo zuivelrijke land wordt het veelvuldig toegepast in producten als kaas, yoghurt, boter en margarine.
[Foto: www.healthtap.com]
Uiteraard wordt het ook gebruikt als een ietwat goedkopere oplossing dan het gebruik van het zo kostbare saffraan, dat gewonnen wordt uit de saffraankrokus (Crocus sativus).

Omdat de geelwortel (kurkuma of koenjit) in zoveel producten verwerkt wordt is het een goed idee geweest om eens te gaan onderzoeken of het overdadig gebruik van deze kleurstof negatieve effecten voor de gezondheid zou kunnen opleveren. We wisten natuurlijk al dat de werkzame stoffen van geelwortel (kurkuma of koenjit) in bepaalde doseringen gezondheidsbevorderende effecten heeft. Uit een wetenschappelijk onderzoek [1] bleek dat de werkzame stof uit geelwortel (kurkuma of koenjit), curcumine niet giftig is voor mensen, zelfs niet wanneer de doses opliep tot wel 8,000 mg per dag en gedurende een periode van drie maanden.

[1] Cheng et al: Phase I clinical trial of curcumin, a chemopreventive agent, in patients with high-risk or pre-malignant lesions in Anticancer Research 2001

[Recensie] Kurkuma - Die heilende Kraft der Zauberknolle

In Duitsland hecht men veel meer geloof aan de helende kracht van de natuur dan hier in Nederland. Eigenlijk lopen we wat dát betreft een paar jaartjes op onze oosterburen achter. Ook de geelwortel (kurkuma of koenjit) is niet ontsnapt aan de interesse van de Duitsers en er is nu een handzaam boekje verschenen waarin alle voordelen van deze 'toverknol' beschreven staan: 'Kurkuma - Die heilende Kraft der Zauberknolle'.

Klaus Oberbeil, schrijver van het boek, heeft een een aantal vergelijkbare boeken op het grensgebied van natuur en gezondheid op zijn naam staan. Om het boek gevuld te krijgen is echter wel met de stofkam door de beschikbare kennis gegaan en werkelijk alle informatie over de geelwortel (kurkuma of koenjit) is opgenomen. Die informatie zou echter wel iets meer gestructureerd kunnen worden weergegeven.
Toch is het een boekje aan aanwinst voor mensen die menen dat de heilzame kracht van de natuur te verkiezen is boven de producten van de farmaceutische industrie. Samengevat is 'Kurkuma - Die heilende Kraft der Zauberknolle' toch een bijzonder informatief naslagwerkje geworden.

Voor lezers, die de Duitse taal minder goed machtig zijn en toch een boekje over de geelwortel (kurkuma of koenjit) willen lezen, kunnen hun hoop vestigen op mijzelf: welke uitgeverij is bereid een boekje van mijn hand uit te geven over dit onderwerp?

'Kurkuma - Die heilende Kraft der Zauberknolle' is uitgegeven door Wilhelm Heyne Verlag - 192 pagina's - prijs € 9.99. Het boek is hier te koop.

Geelwortel (Kurkuma of Koenjit) en Artritis

Er bestaat soms wat verwarring tussen de termen artritis en artrose. Artitis is een ontsteking van de gewrichten en artrose is slijtage van de gewrichten. Dat zijn dus twee geheel verschillende ziektebeelden en die moeten behandeld worden met verschillende medische handelingen: artritis kan aangepakt worden met ontstekingsremmers, terwijl artrose uiteindelijk kan leiden tot een kunstgewricht.

Van de curcumoïden, de werkzame stoffen van de geelwortel (kurkuma of koenjit), is al langer bekend dat ze een ontstekingsremmende werking bezitten en dus lag het ook voor de hand om eens te gaan kijken of er ook bij artritis een effect te bespeuren was.
[Foto: Sankarshansen]
Bij een wetenschappelijk onderzoek[1] bleek dat een extract (200 mg/kg lichaamsgewicht) van de geelwortel (kurkuma of koenjit) de aanmaak beïnvloedde van cytokines, die een rol spelen in de immuunreactie. De ontstekingsremmende werking van dit extract bleek zelfs beter te zijn dan een kuur met Indometacine, een ook hier in Nederland veel voorgeschreven non-steroïde ontstekingsremmer.

Een ander onderzoek[2] maakte gebruik van laboratoriumratten waarbij artritis werd opgewekt. Daarna werd een helft behandeld met betamethasone en de andere helft met een extract van de geelwortel (kurkuma of koenjit). De hoopgevende conclusies van dit onderzoek waren dat de toediening van geelwortel de degeneratieve veranderingen in botten en gewrichten stopte.

De voorgeschreven medicinale ontstekingsremmers leveren vaak nogal wat bijwerkingen, zoals maag- en darmproblemen, op. Van geelwortel (kurkuma of koenjit) zijn op dit moment geen problemen bekend.

[1] Ramadan et al: Anti-inflammatory and anti-oxidant properties of Curcuma longa (turmeric) versus Zingiber officinale (ginger) rhizomes in rat adjuvant-induced arthritis in Inflammation - 2011
[2] Taty Anna et al: Anti-inflammatory effect of Curcuma longa (turmeric) on collagen-induced arthritis: an anatomico-radiological study in La Clinica Terapeutica - 2011 

Geelwortel (Kurkuma of Koenjit) in de Huiskamer

De geelwortel (kurkuma of koenjit) staat waarschijnlijk al jarenlang gezellig naast alle andere specerijen en keukenkruiden in uw keukenkast. Deze oosterse smaakmaker is, zoals uit de columns op deze website blijkt, behoorlijk op weg om ook zijn plaats in uw medicijnkast te verwerven. Toch is er nog een plekje waar de geelwortel (kurkuma of koenjit) ook bijzonder tot zijn recht zou kunnen komen: uw huiskamer.

De wortels van de geelwortel (kurkuma of koenjit) stonden oorspronkelijk in landen als Indonesië, Maleisië en Thailand. Natuurlijk is hij bij ons het meest bekend geworden door zijn functie als smaakmaker en de positieve effecten van zijn wortel, maar als kamerplant verdient de geelwortel ook een geweldige reputatie. Geen wonder dat hij ook wel de Siamese of Thaise tulp genoemd wordt.
[Foto: www.rootsformoods.nl]
Nederlandse kwekers hebben hun handen ineen geslagen om de geelwortel meer bekendheid te geven als kamerplant. De geelwortel heeft stevige, lange bloemstelen en wordt gesierd met extravagante bloemen. Daarmee geeft zij uw interieur een exotische uitstraling. Met de Curcuma haalt u dus de tropen in huis.

Bij uw bloemist of tuincentrum kunt u een drietal soorten aantreffen: de Curcuma alismatifolia, de Curcuma domestica en de Curcuma longa. De Nederlandse kwekers leveren de geelwortel in de kleuren wit, roze en paars. Ook zijn er tegenwoordig zelfs Curcuma’s in een dubbelkleur en in afwijkende kleuren.

In mei 2012 lanceerden zes kwekers een uniek concept met de naam ‘Curcuma-roots for moods’. Zij deden dit in samenwerking met de Stichting Nationaal Fonds tegen Kanker, het International Curcumin Research (AMC) en Verstegen Spices & Sauces. Centraal in het concept staan de geelwortel (kurkuma of koenjit) en het idee dat een financiële bijdrage per verkochte plant ten goede zal komen aan het onderzoek naar de geneeskrachtige werking van curcumine dat in de wortel van de plant voorkomt.

Als u dus een bijdrage wilt leveren aan de ontwikkeling van nieuwe medicijnen tegen kanker dan kunt u dat doen door een prachtige Thaise tulp te kopen. Je zult je zeker niet bekocht voelen want deze plant is een sieraad voor uw huiskamer.
[Foto: www.rootsformoods.nl]
Meer informatie over dit opmerkelijke initiatief is hier te vinden.

Geelwortel (Kurkuma of Koenjit) en Depressie

Gewoonlijk worden in Nederland de termen overspannen, burn-out en depressie voor dezelfde klachten gebruikt. Je komt bij de huisarts en meldt dat je overspannen bent en de dokter vult op zijn computer de term depressief in. Hoe kan zoiets?

Allereerst zijn beide termen niet gelijkwaardig. De term 'depressie' kan vertaald worden als 'onderspanning', terwijl 'overspannen' hernoemd worden tot 'ultrapressie'. En dan is de oplossing al snel gevonden: hoewel iedereen gelooft dat een depressie een op zichzelf staand ziektebeeld is, is dit niet het geval. Een depressie is onderdeel van een psychologische stoornis met de naam manisch-depressieve stoornis. De problemen beginnen met de manische ('hyper') episode waarin je steeds harder en langer gaat werken, terwijl er steeds minder uit je handen komt. Tegelijkertijd slaap je slecht en drink je vermoedelijk teveel. Je lichaam zit boordevol stresshormonen, zoals corticosteroïden. Op een gegeven moment geef je het simpelweg op (het burn-out moment) en dan ontstaat de depressieve episode waarin je veel slaapt.
[Foto: Yale University]
Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat de werkzame stoffen van de geelwortel (Kurkuma of Koenjit) een gunstige werking hebben op de hersenen. Bij dierproeven is gebleken dat de curcuminoïden de hersenen beschermen tegen de schadelijke invloed van de corticosteroïden en adrenaline. De curcuminoïden bleken de hoeveelheid serotonine[1] in de hersenen te kunnen verhogen en die van het stresshormoon cortisol[2] in de hersenen te kunnen verminderen.

Ik geef direct toe dat de resulaten gebaseerd zijn op dierproeven, maar vaak zullen die in een later stadium ook worden bewezen bij mensen. Tot dat moment is aangebroken zou ik alvast mijn eetpatroon gaan aanpassen en heerlijke oosterse gerechten gaan eten waarin veel geelwortel (Kurkuma of Koenjit) is verwerkt. Zo'n kleurrijk en smakelijk bord voedsel is op zichzelf al een lust voor het oog en smaakpappillen. Alleen daardoor al heeft de geelwortel (Kurkuma of Koenjit) een antidepressieve werking.

[1] Li et al: Antidepressant-like effects of curcumin on serotonergic receptor-coupled AC-cAMP pathway in chronic unpredictable mild stress of rats in Progress in Neuro-Pharmacology - 2009
[2] Wei et al: Curcumin attenuates the effects of transport stress on serum cortisol concentration, hippocampal NO production, and BDNF expression in the pig in Domestic Animal Endocrinology - 2010

Geelwortel (Kurkuma of Koenjit) en Hartproblemen

Hart- en vaatziekten staan in Nederland en vele andere westerse landen bekend als de belangrijkste doodsoorzaak. Maar sinds 2008 staat deze verzameling van ziektebeelden in Nederland na kanker op een tweede plaats. De oorzaak van die daling is dat artsen steeds beter in staat zijn om een succesvolle behandeling toe te passen, terwijl die bij kanker wat achterblijven.

Toch blijven hart- en vaatproblemen een groot probleem vormen en daarvoor zijn een aantal oorzaken voor aan te wijzen. Roken is verreweg de grootste risicofactor voor mensen omdat de nicotine een vaatverwijdend effect heeft. Een voortdurende vaatverwijding heeft tot gevolg dat het hart denkt dat er een onderdruk in die bloedvaten heerst en zal harder moeten en willen werken. Ook het westerse voedingspatroon heeft soms negatieve gevolgen voor het hart en bloedvaten. Aderverkalking is bijvoorbeeld ook een levensbedreigend probleem en is de neerslag van cholesterol en vetten op de vaatwanden. Dat probleem zorgt er op zijn beurt voor dat bloed minder goed door de bloedvaten kan stromen en ook hier zal het hart meer moeite moeten doen om al dat zuurstofvervoerende bloed op alle plaatsen in het lichaam te krijgen. Een hart dat te hard werkt kan leiden tot hartaanvallen.
[Pic: www.online-medical-advice.com]
In veel gevallen merken mensen pas dat ze ongezond bezig zijn als het te laat is en dan zijn drastische maatregelen zoals een operatie of het levenslang slikken van allerhande medicijnen noodzakelijk. Aan die medicijnen kleven vaak nogal vervelende bijwerkingen omdat een medicijn natuurlijk niet alleen op het zieke deel van het lichaam inwerkt, maar op het hele lichaam. Het werd dus hoog tijd om eens te onderzoeken of er ook een meer natuurlijk manier kon zijn om de gevolgen van hart- en vaatziekten te bestrijden.

De meest bekende werkzame stof in de specerij geelwortel (kurkuma of koenjit) is curcumine. Daarnaast komen nog een tweetal andere zogenaamde curcuminoïden (desmethoxycurcumine en bisdesmethoxycurcumine) in kleine hoeveelheden voor in kurkuma. Wetenschappers hebben deze stofjes in verband gebracht met positieve effecten op hart- en bloedvaten.

Het blijkt dat een tijdje voordat een hartaanval plaatsvindt er al merkbare chemische signalen te ontdekken zijn. Een belangrijk signaal is de zogenaamde acetylering door een enzym met de naam histonacetyltransferase (HAT). Teveel van dat enzym betekent dus veel acetylering. Wetenschappelijk onderzoek[1] [2] heeft aangetoond dat curcumine een HAT-remmende activiteit bezit. De onderzoekers concluderen dat de geelwortel (Kurkuma of Koenjit) een nieuwe en goedkope therapeutische strategie voor hartfalen bij mensen kan bieden.

[1]  Morimoto et al: The dietary compound curcumin inhibits p300 histone acetyltransferase activity and prevents heart failure in rats in Journal of Clinical Investigations – 2008
[2]  Morimoto et al: Novel heart failure therapy targeting transcriptional pathway in cardiomyocytes by a natural compound, curcumin in Circulation Journal - 2010

Geelwortel (Kurkuma of Koenjit) en Cholesterol

Curcumine is een polyfenolisch molecuul dat kan worden gewonnen uit de geelwortel (kurkuma of koenjit) (Curcuma longa) of zijn broertje de temu lawak (Curcuma xanthorrhiza). Beide zijn van oorsprong inheemse Indonesische planten, die behoren tot de wat grotere gemberfamilie (Zingiberaceae).

Deze planten worden nog steeds veel gebruikt in traditionele medicijnen van vrijwel alle Aziatische culturen. In de Westerse wereld is de geelwortel meer bekend als de gele kleurstof van mosterd en curry's. De geelwrotel bestaat voor circa 5% uit curcumine, waarbij het wel bijdraagt aan het ontstaan van de gele kleur, maar nauwelijks aan de pittige smaak van de geelwortel.

Een aantal studies lijken te hebben aangetoond dat curcumine de absorptie van cholesterol kan doen verlagen en de activiteit van cholesterol-7α-hydroxylase kan verhogen[1][2]. Van de geelwortel werd allereerst aangetoond dat het het totale cholesterolgehalte bij diverse dieren kon verminderen. Zo kon het bijvoorbeeld het serumcholesterol verlagen bij knaagdieren[3][4], kon het LDL-oxidatie in konijnen met atherosclerose (aderverkalking) remmen[5] en kon het zorgen voor een lagere LDL/ LDL-ratio in hamsters[6].
[Foto: www.semarang.nl]
Verschillende studies hebben ook aangetoond curcumine's ook bij mensen een effect op de vetzuren heeft. Onderzoek[7] leek verder aan te tonen dat een extract van ongeveer 20 milligram curcumine bij gezonde proefpersonen de LDL verminderde en HDL verhoogde. Deze effecten leken aan te tonen dat curcumine zelfs in staat zou zijn om arterosclerose kon voorkomen.

Een andere studie[8] toonde aan dat, als je vrijwilligers iedere dag capsules met 500 mg curcumine liet slikken, na een week de waarde van het totale cholesterolgehalte was gedaald met 12% en die van verhoogde HDL met 29%.

Van een nieuw onderzoek[9] met betrekking tot curcumine werden recent de resultaten naar buiten gebracht. Onderzocht werden de effecten van curcumine op mensen die leden aan obesitas. Bij mensen met obesitas worden vaak afwijkende niveaus van vetzuren aangetroffen, een aandoening die men dyslipidemie heeft genoemd. Dyslipidemie is een belangrijke factor bij het ontstaan van hart- en vaatziekten.

Drie weken na het dagelijks slikken van een capsule met 1 gram curcumine bleek dat bij de proefpersonen de niveaus van triglyceride aanzienlijk waren gedaald. De onderzoekers merkten echter wel op dat voor de andere vormen van vetzuren, de LDL, HDL en totaal cholesterol, geen veranderingen waren aangetroffen.

Wat moeten we van deze tweeslachtige laatste uitkomsten denken. Ik denk dat er, zoals de onderzoekers zelf ook aangeven, nog veel meer onderzoek nodig is.

[1] Kim et al: Hypocholesterolemic effects of curcumin via up-regulation of cholesterol 7a-hydroxylase in rats fed a high fat diet in Nutrition, Research and Practice - 2010
[2] [ Feng et al: Curcumin inhibits cholesterol uptake in Caco-2 cells by down-regulation of NPC1L1 expression in Lipids in Health and Disease - 2010
[3] Arafa HM. Curcumin attenuates diet-induced hypercholesterolemia in rats in Medical Science Monitor - 2005
[4] Soudamini et al: Inhibition of lipid peroxidation and cholesterol levels in mice by curcumin in Indian Journal of Physiology and Pharmacology - 1992
[5] Ramirez-Tortosa et al: Oral administration of a turmeric extract inhibits LDL oxidation and has hypocholesterolemic effects in rabbits with experimental atherosclerosis in Atherosclerosis - 1999
[6] Jang et al: Beneficial effects of curcumin on hyperlipidemia and insulin resistance in high-fat-fed hamsters in Metabolism - 2008
[7] Ramirez-Bosca et al: An hydroalcoholic extract of curcuma longa lowers the apo B/apo A ratio. Implications for atherogenesis prevention in Mechanisms of Ageing and Development - 2000
[8] Soni et al: Effect of oral curcumin administration on serum peroxides and cholesterol levels in human volunteers in Indian Journal of Physiology and Pharmacology - 1992
[9] Mohammadi et al: Effects of Supplementation with Curcuminoids on Dyslipidemia in Obese Patients: A Randomized Crossover Trial in Phytotherapy Research - 2012

Geelwortel (Kurkuma of Koenjit) en de Ziekte van Alzheimer

In een wetenschappelijk onderzoek[1] uit 2001 wordt beschreven dat slechts 1% van alle mensen, die ouder zijn dan 65 jaar en wonen in een aantal steden en dorpen in India, problemen hebben door de Ziekte van Alzheimer. In de Verenigde Staten ligt het percentage op 12.5% (bron: www.alz.org), terwijl het getallen in Nederland lijken op die in India (bron: www.alzheimer.nl). Deze uitkomst doet uiteraard de vraag rijzen waarom zoveel meer mensen in Amerika lijden aan de Ziekte van Alzheimer. Eet men daar zoveel meer ongezond?

Een team van de University of California in Los Angeles (USA) meent aanwijzingen te hebben gevonden dat de Geelwortel (Kurkuma of Koenjit) een rol speelt bij het vertragen van deze neurodegeneratieve ziekte.
[Foto: www.cumc.columbia.edu]
In het onderzoek[2] kregen laboratoriumratten injecties met amyloïde om de voortschreiding van de Ziekte van Alzheimer naar te bootsen. Het ontstaan van de Ziekte van Alzheimer wordt in verband gebracht met het toenemen van plaque dat bestaat uit amyloïde, vermoedelijk het gevolg van de aandoening. Vervolgens kregen die ratten een dieet dat rijk was aan curcumnoïde, de werkzame stof in de geelwortel. De resultaten bleken opzienbarend omdat er niet alleen bij die ratten veel minder plaque werd opgebouwd, maar die ratten deden het zelfs beter dan gezonde ratten in testen waarbij het geheugen werd getest in een doolhof.

Nadien zijn er letterlijk tientallen onderzoeken verricht om het effect van de curcuminoïden op het ontstaan van de Ziekte van Alzheimer vast te stellen. Uit al die onderzoeken bleek dat de werkzame stoffen uit de Geelwortel (Kurkuma of Koenjit) een positief effect hadden op het ontstaan van plaque of op de geheugenfuncties.

Toch zijn er wel wat kanttekeningen bij deze studies te maken want als je de hoeveelheid gaat omrekenen van ratten naar mensen zou je wel behoorlijk veel geelwortel (kurkuma of koenjit) in je maaktijden moeten verwerken - meer dan 100 gram per week - om de klinische dosis te bereiken.

Wat kunnen we wel uit deze studies opmaken? Om de juiste hoeveelheid curcumonoïden (curcumine, demethoxycurcumine en bisdemethoxycurcumine) binnen te krijgen zou je misschien de toevlucht kunnen nemen tot een capsule en je zou in ieder geval kunnen besluiten om meer geelwortel (kurkuma of koenjit) in heerlijke Aziatische maaltijden te verwerken. Het geeft dus niet alleen geur, smaak en kleur aan je voedsel, maar het geeft tevens een mogelijkheid om er langer bewust van te genieten.

[1] Chandra et al: Incidence of Alzheimer's disease in a rural community in India: the Indo-US study in Neurology - 2001
[2] Lim et al: The curry spice curcumin reduces oxidative damage and amyloid pathology in an Alzheimer transgenic mouse in Journal of Neuroscience -2001

Geelwortel (Kurkuma of Koenjit) en Diabetes

Al eerder bleek uit wetenschappelijk onderzoek dat curcuminoiden, de werkzame stoffen uit de geelwortel, bij ons beter bekend als Kurkuma of Koenjit behoorlijke positieve gezondheidseffecten kan opleveren bij bepaalde soorten kanker en bij peesontstekingen.

In 2011 verschenen de resultaten van een onderzoek[1] waaruit bleek dat curcuminoiden in ratten met diabetes de lipiden in serum of plasma, alsmede glucosespiegels kon verlagen. Het bleek dat curcumine de insulineweerstand in de spier kan verbeteren door de oxidatie van vetzuren en glucose te verhogen.

Dat was goed nieuws, maar iedereen zat natuurlijk te wachten op een wetenschappelijk onderzoek dat verricht was bij mensen met diabetes type 2. Dat dubbelblinde en placebogecontroleerde onderzoek[2] is er nu eindelijk en de resultaten zijn nog steeds bijzonder hoopgevend: curcuminoiden uit geelwortel hebben ook bij mensen een positief glucoseverlagend effect op mensen met overgewicht of obesitas plus diabetes type 2.
Het Diabetesfonds stelt dat, wie gezond leeft, minder kans heeft op diabetes type 2. Extra geelwortel (kurkuma of koenjit) toevoegen aan je dagelijkse maaltijd betekent niet alleen dat je heerlijk pittig gaat eten, maar dat het ook een positief effect op je gezondheid heeft doordat het mogelijk het ontstaan van diabetes type 2 kan helpen tegengaan of de effecten daarvan verminderen.

[1]  Na et al: Curcumin improves insulin resistance in skeletal muscle of rats in Nutrition, Metabolism and Cardiovascular Diseases - 2011
[2]  Na et al: Curcuminoids exert glucose-lowering effect in type 2 diabetes by decreasing serum free fatty acids: a double-blind, placebo-controlled trial in Molecular Nutrition and Food Research - 2012 

Geelwortel (Kurkuma of Koenjit) en Peesontstekingen

Peesontsteking (of tendinitis) is een ontstekingsreactie waarbij de pijn zich manifesteert op de aanhechtingsplek van een pees aan het bot. Er bestaan nogal wat mogelijke locaties, zoals de schouders, de polsen (tennisarm), de heupen, de knieën en de achillespezen. De oorzaak is veelal overbelasting als gevolg van het maken van repeterende bewegingen, zware voortdurende belasting, vibraties of langdurige blootstelling aan kou.

Het blijken lastig te behandelen ontstekingen te zijn waarvoor vaak langdurig ontstekingsremmers als Diclofenac worden voorgeschreven. Maar recent onderzoek[1] lijkt aan te tonen dat de werkzame stof van de geelwortel, curcumine, de ontstekingsreactie af doet nemen en de apoptose wordt geremd. De overlevingskansen van de peescellen werden duidelijk vergroot.
[www.springfieldnutra.com]
De onderzoekers claimen (nog) niet dat het eten van curry's of andere gerechten, die boordevol geelwortel (kurkuma of koenjit) zitten, een geneesmiddel zijn voor die vervelende tendinitis, maar ze zien toch wel degelijk een toekomst voor de curcumine bij de behandeling van tendinitis. Ze hopen in ieder geval dat curcumine in staat is om het gebruik van non-steroidal anti-inflamatory drugs (NSAIDs), zoals de al genoemde Diclofenac, behoorlijk te verminderen. Want aan die geneesmiddelen zitten ook aardig wat bijwerkingen.

Zo zie je maar: het eten van pittige oosterse gerechten is gezonder dan je misschien zou denken.

[1] Buhrmann et al: Curcumin modulates nuclear factor kappaB (NF-kappaB)-mediated inflammation in human tenocytes in vitro: role of the phosphatidylinositol 3-kinase/Akt pathway in Journal of Biological Chemistry - 2011

Geelwortel (Kurkuma of Koenjit) en Kanker

De geelwortel (Curcuma longa) staat in de Oosterse geneeskunst al eeuwenlang bekend als gezondheidsbevorderend middel. Curcumine is de werkzame stof van de geelwortel, bij ons wellicht beter bekend onder zijn Indische namen kurkuma of koenjit. Van curcumine is al langer bekend dat het werkzaam is tegen (de vorming van) sommige kankercellen.

Volgens de laatst bekende cijfers uit 2009 kregen in dat jaar bij meer dan 12,000 Nederlanders de diagnose 'dikkedarmkanker'. Deze vorm van kanker is daarmee een van de meest voorkomende soorten. Bij vrouwelijke patienten staat dikkedarmkanker, na borstkanker, zelfs op de tweede plaats. Bij mannen zijn het prostaatkanker en longkanker, die iets meer voorkomen dan dikkedarmkanker. Ieder jaar overlijden in ons land zo'n 4,500 mensen aan deze dikkedarmkanker.

In het Verenigd Koninkrijk zijn de cijfers vergelijkbaar met die in ons land. Daar krijgen jaarlijks zo'n 40.000 mensen de diagnose van dikkedarmkanker.

Dikkedarmkanker is dus een gevreesde vorm van kanker en wereldwijd worden uiteraard diverse onderzoeken verricht om steeds effectievere behandelingen te ontwikkelen, die maximaal effect hebben op de kankercellen en daarbij minimale nadelen voor de patiënt oplevert.

Dikkedarmkanker wordt gewoonlijk behandeld met drie verschillende soorten chemotherapeutische medicijnen, maar ongeveer de helft van de patiënten reageert niet of onvoldoende op de behandeling.

De leider van het onderzoek, professor Steward van Leicester University, gelooft heilig in de werking van curcumine en zegt dat hij de hoop heeft dat curcumine de gevoeligheid voor chemotherapie van kankercellen zal gaan verhogen, waardoor men lagere doses zal hoeven toe te dienen om het gewenste effect te krijgen. Minder chemo betekent minder bijwerkingen en tevens de mogelijkheid om een langere behandeling te ondergaan.

[Foto: Badagnani]
Onderzoeken hebben ondertussen aangetoond dat curcumine kankercellen[1] kan vernietigen en de kans op het krijgen van een hartaanval[2], alzheimer[3] of dementie[4] kan verminderen.

De meeste onderzoeken, waarbij onderzocht werd of curcumine een effect heeft op kankercellen, zijn echter nog in een laboratorium verricht. In vitro (in een reageerbuisje) en in proefdieren is curcumine effectief gebleken bij kankercellen die niet meer reageren op oncolytica (de chemokuur en bestraling). Ook maakt de curcumine verschillende resistent geworden kankercellen weer gevoelig voor oncolytica[5]. Het lijkt er op dat het effect van curcumine het gevolg is van de specifieke aanval op kankercellen, waardoor celdoding (apoptose) ontstaat.

Het werd dus tijd om de stap te maken van het laboratorium naar de praktijk en in een tweetal ziekenhuizen in het Engelse Leicester wordt nu onderzocht of curcumine ook positieve effecten heeft op een echte patiënt. De onderzoekers hebben in Leicester gekozen om patiënten met darmkanker te behandelen met een combinatie van curcumine en reguliere chemotherapie. Zeven dagen voor het begin van een standaard chemobehandeling krijgen de patiënten tabletten met curcumine of een placebo. Aan het eind van de studie wordt onderzocht of de curcumine een merkbaar en meetbaar effect heeft gehad.

Geelwortel zal vrijwel nimmer ontbreken in een pittige Oosterse maaltijd en dat blijkt achteraf een hele goede gewoonte te zijn.

[1] Yang et al: Curcumin Blocks Small Cell Lung Cancer Cells Migration, Invasion, Angiogenesis, Cell Cycle and Neoplasia through Janus Kinase-STAT3 Signalling Pathway in PLoS One - 2012
[2] Morimoto et al: Novel heart failure therapy targeting transcriptional pathway in cardiomyocytes by a natural compound, curcumin in Circulation Journal - 2010
[3] Taylor et al: Effect of curcumin-associated and lipid ligand-functionalized nanoliposomes on aggregation of the Alzheimer's Aβ peptide in Nanomedicine - 2011
[4] Agrawal et al: Effect of curcumin on brain insulin receptors and memory functions in STZ (ICV) induced dementia model of rat in Pharmacological Research - 2010
[5] Guo et al: Curcumin Inhibits Proliferation and Induces Apoptosis of Human Colorectal Cancer Cells by Activating the Mitochondria Apoptotic Pathway in Phytotherapy Research - 2012